Werken in de ouderenpsychiatrie: luisteren naar een puzzel
"Je moet houden van goed luisteren, puzzelen, brede vakkennis hebben en maatwerk leveren. Als je dat leuk vindt, is ouderenpsychiatrie een prachtig vak." Dat is de mening van psychiater Judith Godschalx-Dekker.
De passie spat ervan af in het gesprek. Ouderenpsychiatrie is zoveel meer dan mensen vaak denken. Het is een vakgebied waarin psychiatrie, somatiek, levensverhalen en samenwerking met naasten samenkomen. Die combinatie maakt het werk zo boeiend, vervolgt Judith. "De hoeveelheid diagnoses die je bij ouderen tegenkomt, is groter dan bij jongere volwassenen. Je wordt vaktechnisch uitgedaagd. Daardoor blijf je voortdurend puzzelen en nadenken. Geen dag is hetzelfde."
Een schat aan levenservaring
Ouderen hebben een rijke levensgeschiedenis, dus ze hebben veel meer te vertellen over wat ze hebben meegemaakt. "Mensen geven betekenis aan gebeurtenissen in hun leven. Als iemand psychische klachten krijgt, kan het belangrijk zijn om samen te onderzoeken hoe eerdere ervaringen nog steeds invloed hebben, omdat die een goede behandeling in de weg kunnen staan." De kunst van ons vak is om informatie te verzamelen over de levensloop, aldus Judith.
Samenwerken met familie en naasten
In de ouderenpsychiatrie zijn familieleden en andere naasten nauw betrokken bij de behandeling. "Ik vind het mooi dat het niet alleen om één persoon gaat. Je denkt samen met familie en andere betrokkenen na over wat de beste vervolgstappen zijn. Zij hebben vaak waardevolle informatie en ideeën die kunnen bijdragen aan herstel. Dankzij deze gesprekken kan ik het beeld van de cliënt completer maken en kan ik de behandeling scherper insteken.”
Maatwerk staat centraal
Volgens Judith bestaat er geen standaardoplossing voor psychische klachten. "Wat voor de één werkt, werkt niet altijd voor de ander. Het blijft steeds kijken: wat is hier precies aan de hand en wat heeft deze persoon nodig?" Dat vraagt om nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen. Soms leidt dat tot verrassende inzichten.
Zo ontdekte Judith bij een cliënt dat een genetische aanleg ervoor zorgde dat deze veel minder medicatie nodig had dan gebruikelijk. "Dan merk je hoe belangrijk het is om goed te luisteren en verder te kijken als iets niet klopt. Juist dat speurwerk maakt het vak zo interessant."
Ook op hogere leeftijd is herstel mogelijk
Een hardnekkig misverstand is dat ouderen nauwelijks meer kunnen veranderen of profiteren van psychologische behandeling. Judith ziet dagelijks het tegendeel. “Mensen denken soms: iemand is negentig, daar heeft psychotherapie geen zin meer. Maar ouderen kunnen juist nog heel goed profiteren van behandeling. Sterker nog, psychotherapie kan op hogere leeftijd veel opleveren. Psychotherapie heeft geen lichamelijke bijwerkingen zoals medicijnen. En je houdt rekening met de leeftijd. Ik spreek iemand dan 20 minuten in plaats van 45. Soms zijn er iets meer sessies nodig, zorg ik op een andere manier dat de informatie goed blijft hangen, door het betrekken van een naaste, dingen op papier te zetten of een sessie op te nemen zodat iemand die later terug kan luisteren. Deze gesprekken kunnen mensen helpen om met meer veerkracht en kwaliteit van leven verder te gaan.”
De toekomst van de ouderenpsychiatrie
Naast behandeling ziet Judith ook kansen in technologische ontwikkelingen. Slimme toepassingen kunnen ouderen helpen langer zelfstandig te leven en meer regie te houden over hun gezondheid. "Er is ontzettend veel mogelijk. Technologie kan mensen ondersteunen bij hun dagelijks functioneren en behandelaren helpen om zorg nog beter te maken." Volgens haar ligt daar een belangrijke uitdaging voor de komende jaren.
“Het vakgebied ouderenpsychiatrie biedt zoveel uitdagingen en verrassingen. Je blijft leren, onderzoeken en samenwerken met zorgpartners en familie. Kom een dag meelopen op een van onze ouderenafdelingen en dan snap je beter waarom ik er zo enthousiast over vertel."